Made in Germany

13 11 2013

We kunnen er niks aan doen, onze liefde voor Duitsland wordt steeds groter. We mijmeren over een Nederlandse Angela Merkel en juichen stiekem voor het Duitse elftal. We sturen verdwaalde Duitse toeristen niet meer de verkeerde kant op en gaan graag op vakantie bij onze Oosterburen. Kortom tijd voor drie recente producten uit Duitsland. Een prettige roman over een verzekeringsagent en een film en tv-serie die een genuanceerd beeld geven van Duitsers in de Tweede Wereldoorlog.

Made in Germany

Made in Germany

Romantische jaren
Paul Ingendaay schreef met Romantische jaren een verhaal om langzaam verliefd op te worden. Marko Theunissen heeft zijn studie eraan gegeven en wordt verzekeringsagent voor de Rheinische in een klein Duits dorp. Al weidt hij wel ’s uit over het verzekeringswezen, dankzij de droge humor en de licht sarcastische ondertoon zijn de avonturen van een verzekeringsagent op het platteland een plezier om te lezen.
Uiteindelijk is zijn beroep slechts bijzaak en is het verhaal vooral een mooi psyschologisch portret van een man die niet aan de verwachtingen voldoet, die de liefde zoekt bij een getrouwde cliënte en ondanks alles toch zijn familie bij elkaar probeert te brengen. Voeg daarbij nog een paar opvallende bijfiguren zoals zijn vader, een gestoorde vriend en een hippie-zus en je hebt een mooie roman voor mensen met geduld, die zich graag laten meedeinen op de golven van een weinig opmerkelijk leven.

Lore
Schrijfster Rachel Seiffert is van Duits-Australische afkomst. Uit haar roman The Dark Room is het verhaal over Lore verfilmd door de Australische regisseuse Cate Shortland. Lore is 14 jaar als de Tweede Wereldoorlog tot een eind komt. Haar vader is een hoge SS-officier die gearresteerd wordt. Haar moeder laat Lore in het zuiden van Duitsland achter met haar jongere zus en tweelingbroertjes met de boodschap dat ze naar oma moeten reizen die op een van de Waddeneilanden woont. Lore gaat deze reis vol ontberingen aan, dwars door een verwoest land dat bezet is door Russen en Britten. Ze krijgt hulp van een oudere Joodse jongen. Haar verhouding met hem laat zien dat ze zich, ondanks de wederzijdse aantrekkingskracht, niet los kan maken van haar nationaal-socialistische opvoeding. De lyrische beelden staan in schril contrast met de ellende om Lore heen. Een film die de gevolgen van deze oorlog door Duitse ogen laat zien. Lore blijft nog lang op je netvlies, vooral als coming-of-age in een gruwelijke tijd.

Unsere Mütter, unsere Väter
In de zomer van 1941 nemen vijf vrienden afscheid van elkaar met de woorden “met de kerst zien we elkaar weer” in de stellige overtuiging dat tegen die tijd de Russen zijn verslagen. De broers Wilhelm en Friedhelm trekken met hun legeronderdeel naar het oostfront. Charlotte is verpleegster en heeft zich aangemeld voor een hospitaal vlak achter het front. Viktor, van joodse komaf, blijft achter met zijn vriendin Greta die een zangcarrière ambieert. Hitler’s Blitzkrieg liep al snel vast in de Russische winter en het snelle weerzien blijkt een illusie.

Zoveel jaar na de Tweede Wereldoorlog is het koorddansen voor de makers van de meeslepende serie, Unsere Mütter, unsere Väter. Alles wat Duitsers maken over de Tweede Wereldoorlog zal altijd onder de microscoop worden bekeken. De makers kregen veel kritiek op hun weergave van het Poolse verzet. Dit zal vooral komen door de scène van een overval op een Duitse trein door het verzet. Deze overval krijgt een vreselijke wending als ze ontdekken dat de wagons volgepakt zijn met Joden die afgevoerd worden naar een van de concentratiekampen. Na de overval lopen de verzetmensen weg van de wagons zonder de Joden te bevrijden. De vraag is of iemand uit het land waar het anti-semitisme uitmondde in de Holocaust iets kan zeggen over het reëel bestaande anti-semitisme in een ander land. Daarnaast vonden critici dat de belangrijkste personages te veel als slachtoffer neergezet worden. 

Zelf deel ik de kritiek niet, daarvoor is het verhaal te genuanceerd verteld. Het laat bijvoorbeeld zien dat door de  jarenlange propaganda mensen nog steeds geloven in de eindoverwinning terwijl de Russen Berlijn naderen. Of door de hoge Duitse officier die na de capitulatie de geallieerden helpt bij het registreren van overlevenden. Oorlog brengt, in de woorden van Friedhelm, het slechtste in de mens naar boven. Dat Friedhelm, die kritisch is op de verering van Hitler en de oorlogszuchtige weg van zijn vaderland, als soldaat verandert in een koelbloedige moordenaar toont dat deze serie laat zien dat er geen winnaars zijn in een oorlog.

Advertenties




De laatkomer

15 10 2013

Plaatje

Nadat ik het boek ‘de laatkomer’ van de Vlaamse schrijver Dimitri Verhulst heb dichtgeslagen denk ik nog even na over de titel. Immers, heeft een boek geen goede titel dan is het ONLEESBAAR (Reve). De titel slaat op Desiré, de hoofdpersoon, die er te laat achter komt dat hij nog iets van zijn leven moet maken. Onleesbaar is ‘De laatkomer’ allerminst, het boek is heel vlot geschreven.

De ik-figuur, Desiré, beschouwt z’n leven als mislukt. Hij heeft in zijn burgermansbestaan als bibliothecaris altijd naar de pijpen van zijn vrouw Moniek gedanst en besluit dat het mooi is geweest.  De voortdurende betutteling, het gevit en geschreeuw, hij is het zat en wil van haar af.  Voor een scheiding is hij te laf en de manier waarop hij zijn doel probeert bereiken ligt niet voor de hand. Hij besluit zich voor te doen als iemand die dementeert en wordt spoedig opgenomen in een tehuis voor seniele bejaarden.

Desiré speelt zijn nieuwe rol met verve. “Naar de televisie kijk ik, zij het dik tegen mijn zin. Ik doe het om niet door de mand te vallen. Omdat het wordt verwacht dat ‘senielen’ onverdroten plaatsnemen voor de lichtbak. Geholpen door de leegheid van de meeste programma’s staar ik indolent en met mijn schoonste glarieogen naar de jolige plezierverkopers op het scherm, tot ik er vanzelf bij in slaap val en in mijn beddenbak wordt geholpen”.

Het contact met vrouw en kind wordt definitief verbroken op het moment dat hij ze niet meer herkent. In het bejaardenhuis komt hij jeugdliefde Rosa Rozendaal tegen. Van haar schoonheid is niet veel meer over en het weinige haar dat ze nog bezit wijst alle windstreken aan. Destijds durfde hij niet op haar avances in te gaan, nu is het te laat. Ze is dement. Hij realiseert zich dat de spijt van de dingen die je hebt gedaan lang niet zo groot is dan de spijt van de dingen die je niet hebt gedaan. Grote vraag is of de hoofdpersoon wordt ontmaskerd of dat zijn façade stand houdt.

‘De laatkomer’ is boek over liefde, dementie en vergankelijkheid. Dimitri Verhulst hanteert een ironische stijl en schrijft met veel gevoel voor humor. Vlaamse woorden en uitdrukkingen en het gebruik van metaforen missen hun uitwerking niet en zorgen voor extra leesplezier, al wordt soms de aandacht afgeleid van het werkelijke verhaal.





De thriller voorbij

9 10 2013

Derek B. Miller

Derek B. Miller

Eigenlijk is een blog te weinig om recht te doen aan deze literaire thriller van Derek B. Miller. Hij houdt in Nacht in Noorwegen namelijk heel veel ballen in de lucht, maar doet dat op een ontroerende en humoristische manier en eindigt zijn kunststuk in een adembenemende finale.

Na de dood van zijn vrouw is de 82-jarige Sheldon Horowitz vanuit de VS naar Noorwegen verhuisd om bij zijn kleindochter Rhea te gaan wonen. Horowitz is daar getuige van de moord op een vrouw door een Kosovaar. Hij vlucht met het zoontje van de vrouw en wordt daarna gezocht door Kosovaren, de politie en zijn kleindochter. Zijn ervaringen uit de Korea-oorlog gebruikt hij om uit handen te blijven van zijn achtervolgers.

Horowitz wordt geplaagd door een groot schuldgevoel over de dood van zijn zoon die in de Vietnamoorlog is omgekomen.  Hij ziet in het voor hem vreemde Noorwegen overal Koreanen en is constant op zijn hoede. Zijn kleindochter denkt dat hij begint te dementeren, hijzelf denkt er anders over en de schrijver laat dat verder in het midden.
Hij dompelt je gewoon onder in de gedachten van Sheldon en daar ligt de grote kracht van deze ongewone thriller. Sheldons herinneringen, zijn hallucinaties waarin hij met zijn overleden zoon door de jungle van Vietnam loopt, zijn  twijfels aan God en zijn gesprekken met een overleden vriend zijn prachtig en met veel humor beschreven.

Er is nog veel meer om te vertellen over dit boek dat de grenzen van de thriller oprekt. Over hoe gemakkelijk Miller alle personages neerzet, over de filosofische uitweidingen over het joodse geloof, over de existentiële vragen die hij stelt via Sheldon, maar dat kan niet op deze luttele vierkante centimeters.

Miller debuteert met deze thriller waarin hij als het ware Phillip Roth het boek De 100 jarige man die uit het raam klom en verdween laat schrijven.
Rest alleen nog even dit, de voorkant heeft met de inhoud te maken en dat zie je niet zo vaak, maar goed dat is meer een afwijking van mezelf.





Heftig kleinood – Wij de wilden

11 09 2013

Wij de wilden

Wij de wilden

Amerikaan Justin Torres schreef met het semi-autobiografische Wij de wilden een verhaal dat je meteen de wereld van drie broers intrekt om je pas op het eind ademloos los te laten.

De verteller is bijna 7 jaar en naamloos. De wij uit de titel zijn hij en zijn twee oudere broers die in armoedige omstandigheden opgroeien in een gezin waarin geweld en liefde elke dag een strijd aangaan. Hun ouders zijn als tieners getrouwd, vader is van Puerto Ricaanse afkomst, moeder is blank.

De korte hoofdstukken beleef je door de ogen van het kind. Torres weet zijn stem zo overtuigend neer te zetten, dat je bijna fysiek aanwezig bent. Dat een kind niet alles kan bevatten en je als lezer wel begrijpt wat er aan de hand is, maakt het ritmisch vertelde verhaal schrijnend en een heftig kleinood.

Om een indruk te geven van het ritme de bijzondere stijl de eerste regels van het boek:

“We wilden meer. We sloegen met de achterkant van onze vork op tafel, tikten met onze lepel tegen ons lege kommetje; we hadden honger. We wilden meer lawaai, meer tumult. We draaiden aan de volumeknop van de televisie totdat onze oren pijn deden van het geschreeuw van boze mannen. We wilden meer muziek op de radio; we wilden beats; we wilden popmuziek. We wilden spieren op onze magere armen. We hadden vogelbotjes, hol en licht, en we wilden meer massa, meer gewicht. We waren zes graaiende handen, zes stampende voeten; we waren broers, jongens, drie kleine koningen verstrikt in een strijd om meer.”





Juli Zeh en scherpe rotsen

5 09 2013

Juli Zeh

Juli Zeh

Sven heeft Duitsland verruild voor Lanzarote. Een advocatencarrière voor dat van duikinstructeur en probeert op het eiland te leven zonder te oordelen want dan kom je niet in de problemen.

Dit leventje leidt hij al 14 jaar als een aantrekkelijke soap-actrice met ambities en een oudere schrijver met een writer’s block hem 14 dagen inhuren. Deze twee trekken Sven in een driehoeksverhouding die net zo scherp en gevaarlijk is als de rotsen voor de kust van Lanzarote.

Het verhaal wordt achteraf verteld door Sven, doorsneden met dagboekfragmenten van Jola, de actrice. Hierdoor vraag je je al snel af waar de waarheid ligt in deze psychologische roman. Juli Zeh maakt gehakt van Svens illusie om, letterlijk, weg te duiken voor de wereld en een paradijselijk leven te leiden. De wereld staat op de stoep en belt aan en zet een voet tussen de deur als je open doet.

In de adembenemende ontknoping speelt de nultijd een grote rol. Nultijd is de maximale tijd die je op een bepaalde diepte kunt doorbrengen zonder dat je decompressiestops hoeft te maken [omschrijving afkomstig van Encyclo]. Die tijd heeft Sven overschreden tijdens de laatste duik en in de 14 dagen dat het stel op het eiland is, beschadigd laat hij het eiland en het paradijselijke leven achter zich.





Kelderkind van Kristien Dieltiens – prachtig, prachtig en prachtig

28 08 2013

Kelderkind

Kelderkind

Op pinkstermaandag In 1828 verscheen Kaspar Hauser uit het zwarte niets op een plein in Neurenberg. In zijn handen hield hij twee briefjes met daarop o.a. zijn naam.  Later vertelde Hauser dat hij zijn jeugd in een donkere ruimte had doorgebracht. Bij zijn verschijning kon hij amper spreken of lopen. Hij herhaalde slechts het zinnetje: “Ik wil een ruiter zijn zoals mijn vader”. Niemand wist waar hij vandaan kwam en al gauw deden er allerlei speculaties de ronde over zijn vermeende adellijke afkomst.  

Gebaseerd op dit bizarre en tragische gegeven heeft de Vlaamse schrijfster Kristien Dieltiens een prachtig boek geschreven, waarin ze je met twee verhaallijnen kluistert aan haar interpretatie van Kaspar’s geschiedenis. Ik ga niks over de inhoud vertellen, of iets weggeven over de verhaallijnen, want dat bederft alleen maar de leeservaring.

Wel wil ik kwijt dat de schrijfster ons deelgenoot maakt van het dagboek van Kaspar dat echt bestaan heeft, maar verloren is gegaan. Daarin geeft ze de gedachten van Kaspar weer, waarbij ze door taal laat ervaren hoe het moet zijn als je uit het zwarte niets komt. Hierin meet ze zich met Bernlef en diens Hersenschimmen, het magistrale boek over dementie waarin de schrijver je bijna laat voelen hoe het is om  je taal kwijt te raken. Hoe Dieltiens de kracht van taal gebruikt om Kaspar’s geestesgesteldheid te schetsen, laat je bijna naar adem happen en is van een grote schoonheid..

Dieltiens heeft acht jaren lang research gedaan en heeft de historische gebeurtenissen verweven met haar fictieve interpretatie. Voor mij is haar interpretatie het verhaal van Kaspar Hauser geworden. Prachtig, prachtig en prachtig.





Chapeau voor Ventoux

3 07 2013

Ventoux

Ventoux

Je ziet ze veel, mannen van boven de veertig in strakke wielerkleding met een helm op het kalende hoofd. Rijdend op een lichtgewicht fiets, met een iets te breed achterwerk en in hun hoofd de gedachte dat ze eerder hadden moeten beginnen dan had het nog iets kunnen worden met dat fietsen. Wielrennen, de verlate droom.

Jaren geleden bezat ik een oranje racefiets, geen idee van welk merk. Nadat ik het rijwiel zes dagen in bezit had werd er vanuit Rinke’s Koffiebar in Sneek een tijdrit georganiseerd over de smalle weg bij de Potten. Hans B., de betere sportman, bezat als altijd meer dan genoeg zelfvertrouwen om met mij een weddenschap aan te gaan om de snelste tijd. Inleg 10 gulden. De ochtend van de tijdrit was het de tweede keer dat ik op m’n oranje fiets zat, toen nog gewoon in een voetbalbroekje. De eerste keer worstelde ik met de versnelling, de tijdrit begon ik daarom in het zwaarste verzet, hoefde ik daar niet mee bezig. Zes kilometer verder ik was 10 gulden en droge worst rijker. De worst was voor de zesde plaats en voor Hans als troost, want droge worst is aan mij niet besteed. Hans kom ik zo nu en dan weer tegen en veel lijkt er niet veranderd op zo’n moment.

Ventoux van Bert Wagendorp gaat over vriendschap en wielrennen. Een boek dat je terugbrengt naar je eigen jeugd en feilloos vertelt waarom vriendschappen jaren later nog net zo helder zijn Alsof je op de fiets stapt en de jaren wegtrapt. Chapeau al is het eind een beetje te veel eind goed, al goed.








%d bloggers liken dit: